Συναισθηματικές ανάγκες των παιδιών σε κάθε ηλικιακό στάδιο και πως οι γονείς καλούνται να ανταποκριθούν ικανοποιητικά

Η έννοια του σωστού γονέα έχει δικαίως συνδεθεί κατά διαστήματα, με μια σειρά αρμοδιοτήτων και χαρακτηριστικών. Ο γονικός ρόλος θεωρείται ως ένας από τους πιο σύνθετους και εξαντλητικούς, μιας και συνεπάγεται φροντίδα και καθοδήγηση σε όλους τους τομείς της ζωής του παιδιού και για μεγάλο χρονικό διάστημα.

       Με αφετηρία την ικανοποίηση των βασικών σωματικών αναγκών, την παροχή ασφάλειας, την ιατρική φροντίδα και την καθοδήγηση σε επιθυμητές συμπεριφορές και κατευθύνσεις (συμβουλές, οριοθέτηση), οι γονείς αποτελούν για τα τέκνα τους ισχυρά πρότυπα, ώστε να κατορθώσουν σταδιακά και τα ίδια, να  ανταποκριθούν επιτυχώς  στην ζωή εκτός οικογένειας,  στις διαπροσωπικές τους σχέσεις καθώς επίσης  και να κατακτήσουν την ισορροπία μεταξύ πνευματικής, ψυχικής και φυσικής δραστηριότητας.

       Επιπροσθέτως, ο γονιός καλείται  να ανταποκριθεί  με σύνεση στο κάλεσμα του παιδιού για συναισθηματική κάλυψη, που θεωρείται, ένα άκρως απαραίτητο στοιχείο  στην διαμόρφωση της ψυχικής υγείας και ωρίμανσης του (συναισθηματική νοημοσύνη-επίγνωση). Η αντίδραση των γονέων στις  ανάγκες των παιδιών προωθεί την συναισθηματική τους ανάπτυξη, που συνεπάγεται την ενίσχυση της αίσθησης του  “ανήκειν”,  συναίσθημα που εισπράττει μέσα από την αγάπη και την αποδοχή του περιβάλλοντος του, προκειμένου να αποκτήσει αυτοεκτίμηση, συναισθηματική σταθερότητα και ανεξαρτησία ως ενήλικας. 

        Η εμπλοκή των γονιών στην συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών τους θεωρείται κρίσιμη διότι :   

•    Επιδρά στην ωρίμανση του εγκεφάλου και το κεντρικό νευρικό σύστημα.
•    Επηρεάζει καθοριστικά την παιδική και την μετέπειτα ζωή των παιδιών.
•    Περιορισµός  της επιθετικής και αυτοκαταστροφικής συµπεριφοράς.
•    Καλλιέργεια της εν συναίσθησης και επικοινωνιακών δεξιοτήτων.
•    Αποτρέπει το να βιώσουν τα παιδιά αρνητικά συναισθήματα.
•    Διαμορφώνει  την συναισθηματική επάρκεια των παιδιών και την ικανότητα τους να διαχειρίζονται τα συναισθήματα  τους.
•    Επηρεάζει καθοριστικά την κοινωνικοποίηση των παιδιών, τις διαπροσωπικές τους δεξιότητες και την “θέση” ισχύς μέσα στην  ομάδα.•    Τα παιδιά μαθαίνουν να αναγνωρίζουν, να εκφράζουν και να αντιμετωπίζουν με σθένος  τα συναισθήματα  τους, αλλά και των γύρω τους. 

•    Οι γονείς που δεν εμπλέκονται στην συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών τους έχουν περισσότερες πιθανότητες να αντιμετωπίσουν τα παιδιά τους συναισθηματικές διαταραχές και χαμηλή αυτό εικόνα. «Η κακομεταχείριση και η παραµέληση διαµορφώνει συναισθηµατικά ασταθή παιδιά ,τα οποία επιδεικνύουν συναισθήµατα ντροπής, αγωνίας και κατάθλιψης. ∆υσκολεύονται να κατανοήσουν τα συναισθήµατα των άλλων, αντιδρούν µε οργισµένη επιθετικότητα ή θλιµµένη απόσυρση στη θλίψη των συνοµηλίκων» (Denham, 1998).
•    Προωθεί την ψυχολογική ανεξαρτησία και την λήψη πρωτοβουλιών στο μέλλον.
•    Συμβάλει στην ανάπτυξη υψηλού βαθμού ικανοτήτων.

Οι Ανάγκες με βάση το κάθε αναπτυξιακό στάδιο:

•    Βρεφική περίοδος: Οι συναισθηματικές ανάγκες στο στάδιο αυτό εστιάζονται στην παροχή αισθήματος ασφάλειας στο οικογενειακό περιβάλλον. Το βρέφος έχει ανάγκη να νιώθει ότι ο κόσμος του είναι ήρεμος και οι όποιες αλλαγές και ανατροπές  ευχάριστες. Ο γονιός οφείλει να είναι στοργικός, καθησυχαστικός, προβλέψιμος και σταθερός.
•    Νηπιακή: Στην ηλικία αυτή οι ανάγκες του παιδιού "μετακινούνται" σημαντικά από την αναζήτηση ασφάλειας στην διεκδίκηση της ανεξαρτησίας. Το νήπιο επιθυμεί να αποκτήσει την αίσθηση ελέγχου της ζωής και του εαυτού του(ή τουλάχιστον αυτό πιστεύει),  θεωρεί πως είναι έτοιμο να πάρει αποφάσεις και θα κάνει τα πάντα για να μην συναντήσει εμπόδια και αντιστάσεις. Η στάση του γονέα είναι να παραχωρήσει ανεξαρτησία σε ένα βαθμό χωρίς αυτό φυσικά να σημαίνει ότι παραιτείτε από τον γονικό του ρόλο. Να ενθαρρύνει το νήπιο να αισθανθεί ότι έχει τον έλεγχο, σε καταστάσεις που πράγματι τα καταφέρνει.
•    Παιδική ηλικία: Στην ηλιακή αυτή φάση το παιδί ξεκινά να ανακαλύψει την ζωή και τον κόσμο έξω από το σπίτι, βλέποντας τον εαυτό του σαν ένα μέλος της ευρύτερης κοινωνίας. Φαντασιώνονται τον εαυτό τους ως ενήλικες, παρόλα αυτά αισθάνονται αδύναμοι και μικροί. Ρόλος του γονέα είναι να βοηθήσει το παιδί να νιώσει ότι είναι σε θέση να κάνει  σταδιακά πραγματικότητα το όνειρο του να γίνει ενήλικας.
•    Σχολική: Στο αναπτυξιακό αυτό σκαλοπάτι τα παιδιά εκδηλώνουν ένα υπέρμετρο ενδιαφέρον για σχολικές, εξωσχολικές και κοινωνικές δραστηριότητες, ασχολούνται με μια σειρά πραγμάτων ,επιθυμώντας να βιώσουν  ότι τα καταφέρνουν εξίσου καλά σε όλα( καλός μαθητής, δημοφιλής ανάμεσα στις παρέες του, άξιος αθλητής κλπ). Ο γονιός καλείται να αντιληφθεί τα δυνατά σημεία και τις ιδιαίτερες ικανότητες του παιδιού και να ενισχύσει με κάθε μέσο την προσπάθεια του να γίνεται ικανότερο.
•    Πρώιμη εφηβική φάση: Στο χρονικό αυτό πλαίσιο οι ανάγκες του εντεκάχρονου-δωδεκάχρονου εφήβου μεταβάλλονται και πάλι, φέρνοντας στο προσκήνιο την έντονη πλέον επιθυμία για ανεξαρτησία ,κυρίως ψυχολογική. Ο έφηβος θα προσπαθήσει να αποτινάξει την άλλοτε απαραίτητη  σχέση εξάρτησης που έχει αναπτύξει με τους γονείς, διαφοροποιώντας τις πεποιθήσεις , τις απόψεις και τις αξίες του από τις δικές σας. Έχει ανάγκη να αισθανθεί πνευματική και συναισθηματική ελευθερία και οι γονείς οφείλουν να την ενθαρρύνουν, χωρίς παρόλα αυτά να καταργήσουν την υπάρχουσα και καθοριστική στο στάδιο αυτό, σχέση μεταξύ τους.  
•    Όψιμη εφηβεία: Οι δεκαεξάχρονοι έφηβοι νιώθουν την ανάγκη να είναι μεγάλοι. Μέλημα λοιπόν του γονέα αποτελεί η προσπάθεια του να βοηθήσει τον έφηβο να κατανοήσει σε βάθος τον εαυτό του και να κατορθώσει να επιλέξει τι είδος άνθρωπος θέλει να γίνει.   

Οι Ανάγκες με βάση το κάθε αναπτυξιακό στάδιο:

•    Αποδοχή άνευ όρων και αγάπη: Τα παιδιά αισθάνονται την ανάγκη να τα αγαπούν και να τα αποδέχονται γι αυτό που είναι, χωρίς οι γονείς να θέτουν προϋποθέσεις και ειδικούς όρους(παράδειγμα προς αποφυγή : Θα σε αγαπώ μόνο αν είσαι άριστος μαθητής).   Εκπαιδεύονται  να εκτιμούν  και να αποδέχονται τον εαυτό τους , μέσα από την στάση και την αντίληψη που εσείς υιοθετείτε για εκείνα(καθρέφτης). Αν είστε επικριτικοί και ιδιαίτερα ή σκληρά  απαιτητικοί ως γονείς,  πιθανόν  να μεγαλώνετε  ένα “καλό και υποτακτικό παιδί” , με χαμηλή παρόλα αυτά αυτοεκτίμηση, συναισθηματικά κενά, ανασφάλειες   και συνεχή ανάγκη αναζήτησης  “ψυχολογικής υποστήριξης” στην ενήλικη ζωή του. Αναρωτηθείτε  μήπως εκείνα  που προσδοκάτε από το παιδί αφορούν στις   προσωπικές σας ανεκπλήρωτες επιθυμίες ή όντως το παιδί βρίσκεται σε πρώτο πλάνο.
•    Δημιουργία κλίματος ασφάλειας:  Το παιδί αισθάνεται ασφάλεια όταν αντιλαμβάνεται ένα κλίμα προστασίας, προβλεψιμότητας, σταθερότητας και τάξης, ώστε να αισθανθεί πως μπορεί να στηρίζεται και να εμπιστεύεται τους γύρω του και να εξερευνεί  αναπόσπαστα το περιβάλλον με σιγουριά και ηρεμία. Η εγκατάλειψη (ψυχολογική ή σωματική), η απόρριψη και οι επαναλαμβανόμενες  συναισθηματικές δονήσεις στο οικογενειακό πλαίσιο , καλλιεργούν έντονα τον φόβο, συναίσθημα που θα συνοδεύει ψυχολογικά το παιδί ως την ενηλικίωση του.
•    Ποιοτικός χρόνος: Η έκφραση αγάπης και εγγύτητας με τα παιδιά δεν περιορίζεται αποκλειστικά  σε τρυφερά λόγια, τεράστιες αγκαλιές και χάδια. Τα παιδιά συχνά εκφράζουν την ανάγκη να παίξουμε μαζί τους διότι μέσα από αυτό τους αφιερώνουμε τον πολύτιμο χρόνο μας,  τα κάνουμε να νιώθουν ότι είναι σημαντικά και ότι απολαμβάνουμε την επικοινωνία μαζί τους.
•     Καθορισμός  σαφών ορίων ανάλογα με την ηλικία: Η αντίληψη του παιδιού για τον πραγματικό κόσμο ,έξω από την ασφάλεια της οικογένειας,  είναι πως πρόκειται για ένα απέραντο και αχανές περιβάλλον μπροστά στο οποίο το ίδιο αισθάνεται σύγχυση  και αδυναμία   να το διαχειριστεί. Τα όρια και οι κανόνες των γονιών το βοηθούν να αισθάνεται προστασία , ομαλότητα και να κατακτά  εσωτερικευμένο έλεγχο-αυτορρύθμιση  όσον αφορά στις δικές του ικανότητες να διαχειρίζεται παρορμητικά συναισθήματα και καταστάσεις(φόβος, θυμός, εγκράτεια).Η οριοθέτηση ως τεχνική αγωγής  προσφέρει επίσης στα παιδιά την ευκαιρία να ανακαλύπτουν τις δυνατότητες τους, να επιδεικνύουν υπευθυνότητα στις κοινωνικές τους συναλλαγές και τέλος να χτίζουν σχέση εμπιστοσύνης με τον εαυτό τους και τους άλλους. Ασφαλής προϋπόθεση για την εφαρμογή σταθερών-αποτελεσματικών  ορίων στα παιδιά, αποτελεί το γεγονός ότι και οι γονείς έχουν εκπαιδευτεί στο να εφαρμόζουν στον εαυτό τους τα όρια.
•    Ενθάρρυνση : Δεδομένου ότι η επιτυχία και η αποτυχία αντίστοιχα ,αποτελούν φυσιολογικό και αναμενόμενο κομμάτι   των δραστηριοτήτων μας, η ενθάρρυνση σε κάθε περίπτωση διαδραματίζεται πρωταρχικό ρόλο ,ώστε να συνεχίζουμε απτόητοι τις προσπάθειες. Τα   παιδιά, ως μικροί (άνθρωποι παρόλα αυτά), έχουν την ανάγκη για στήριξη και ενθάρρυνση όταν αποτυγχάνουν στον στόχο, προκειμένου να συνεχίσουν να πιστεύουν στις ικανότητες τους. Οι αρνητικές ταμπέλες-προσδοκίες των γονιών προς τα παιδιά , οι υπερβολικές φιλοδοξίες, οι συγκρίσεις μεταξύ αδερφών ή συμμαθητών και η δημιουργία της εντύπωσης ότι ο γονιός είναι ένας μικρός Θεός(αλάνθαστος), δημιουργούν λανθασμένα  την πεποίθηση στα παιδιά πως αξίζουν ως άνθρωποι  ,  μόνο όταν κατακτήσουν  το τέλειο(ουτοπία-ψευδαίσθησηη ). Η ενθάρρυνση αντίθετα  υπονοεί προσπάθεια, λογικές απαιτήσεις και ενίσχυση της βελτίωσης .
•    Επικεντρωθείτε   στα θετικά σημεία του παιδιού: Ένα παιδί για να αισθανθεί εσωτερική επάρκεια θα πρέπει να αντιληφθεί άμεσα ή έμμεσα κεκαλυμμένα (γλώσσα σώματος), πως οι γύρω του πιστεύουν αυθεντικά  στις ικανότητες και την αξία του. Αναγνωρίστε ανοιχτά την συμβολή και τις δεξιότητες του μέσα στην οικογένεια και προτείνετε τρόπους να χρησιμοποιήσει τα προτερήματα του, προσφέροντας την βοήθεια του  σε τρίτους.

           Η ανατροφή των παιδιών δεν συνεπάγεται αποκλειστικά το άλλαγμα της  πάνας, την  κατάλληλη διατροφή και τις άριστες αποδόσεις του παιδιού στο σχολείο. Αποτελεί μια πολύπλοκη διαδικασία αγωγής, που συμπεριλαμβανομένων των παραπάνω, σκοπεύει στην ανάπτυξη συναισθηματικής νοημοσύνης και κοινωνικής προσαρμογής. Έχει λοιπόν τεράστια σημασία να εστιάσουμε οι γονείς όχι μόνο στο τι κάνουμε αλλά και  με ποιο “συναισθηματικό ένδυμα “ περιβάλουμε τις ενέργειές μας. Να παρατηρούμε τα μηνύματα στα λόγια των παιδιών με ευαισθησία, να επιτρέπουμε να αναφέρονται στα συναισθήματα τους, ακόμα κι όταν είναι έντονα ή δυσάρεστα, αξιοποιώντας τις “κρίσεις” σε ευκαιρίες για δημιουργικότητα.
       Έχει  εξάλλου κατ επανάληψη  αποδειχθεί ,ότι τα παιδιά που έχουν αναπτύξει έναν ασφαλή συναισθηματικό δεσμό με τους γονείς, εμφανίζουν καλύτερη υγεία, υψηλότερες και πιο σταθερές σχολικές επιδόσεις, μόνιμες και σταθερές διαπροσωπικές σχέσεις-φιλίες, ευπροσαρμοστικότητα σε περιόδους κρίσεων και μεγαλύτερη συναισθηματική αντοχή απέναντι σε τραυματικές εμπειρίες και συναισθήματα άγχους. Προϋπόθεση γι αυτό,  η δική μας αυτογνωσία και η αναγνώριση των ατομικών  μας επιθυμιών  που θα επιτρέψει να κοιτάξουμε ειλικρινώς και τις  ανάγκες των παιδιών μας.    Σ αυτό  άλλωστε δεν αναφερόμαστε όταν λέμε, «το καλύτερο για τα παιδιά μας» …. ;

Βικτωρία Χαλκιά-Ντότσικα
Διαπροσωπική Ψυχοθεραπεύτρια - Συμβουλευτική Ψυχολόγος - Εκπαιδεύτρια Σχολών Γονέων
(Ph.D.std, MS.c In clin.Psychology, BS.c In Psychology
University Of Wales-University Of Bolton)

Πηγή: http://www.victoria-chalkia.gr/index.php/arthro-tou-mina/item/45-sunaisthhmatikes-anagkes-twn-paidiwn-se-kathe-hlikiako-stadio-kai-pws-oi-goneis-kaloyntai-na-antapokrithoyn-ikanopoihtika

Οι εξαρτήσεις πηγάζουν από τη δυστυχία – και η συμπόνια ίσως να είναι η θεραπεία

Του Γκαμπόρ Ματέ – Μετάφραση: Νίκος Λάιος

Εξάρτηση: Ούτε επιλογή, ούτε γονίδια

Ο Τόμας Ντε Κουΐνσυ, φυσιογνωμία των γραμμάτων στις αρχές του 19ου αιώνα, ήταν χρήστης οπίου. «Οι λεπτές δυνάμεις που καταλύουν σε τούτο το πανίσχυρο ναρκωτικό», γράφει με ενθουσιασμό, «καταλαγιάζουν όλους τους ερεθισμούς του νευρικού συστήματος […] διεγείρουν την μπόρεση της απόλαυσης […] διατηρούν για είκοσι τέσσερις ώρες τις -αλλιώτικα πτωτικές- ζωικές δυνάμεις […] Ω, όπιο ακριβοδίκαιο, αβρό, που καθετί δαμάζεις […] Συ μοναχά προσφέρεις τα δώρα αυτά στον άνθρωπο˙ και συ μόνο κατέχεις του Παραδείσου τα κλειδιά». Ένας ασθενής μου στο κακόφημο Νταουντάουν Ήστσαϊντ του Βανκούβερ, το είπε πιο λιτά: «Ο λόγος που κάνω ναρκωτικά, είναι για να μη νιώθω τα γα**μένα τα συναισθήματα, που νιώθω όταν δεν κάνω ναρκωτικά».

Όλοι οι τοξικομανείς, ακόμα και (ή, ίσως, ιδιαίτερα) ο εξαθλιωμένος και περιθωριοποιημένος χρήστης του δρόμου, αναζητούν στην έξη τους τον ίδιο παράδεισο, που ραψωδεί ο Ντε Κουΐνσυ: μιαν αίσθηση παρηγοριάς, ζωτικότητας και ελευθέρωσης από τον πόνο. Πρόκειται για αναζήτηση καταδικασμένη, που θέτει σε κίνδυνο την υγεία, την κοινωνική θέση, την αξιοπρέπεια και την ελευθερία τους. «Δεν φοβάμαι τον θάνατο», μου είπε ένας άλλος ασθενής. «Πιο πολύ με φοβίζει η ζωή». Ποια απόγνωση θα μπορούσε να οδηγήσει κάποιον, να βάλει τη βραχυπρόθεσμη ανακούφιση του πόνου πάνω από τη ζωή την ίδια; Και ποια θα μπορούσε να είναι η πηγή τέτοιας απόγνωσης;

Ούτε επιλογή, ούτε γονίδια

Στη Βόρεια Αμερική, δύο θεωρήσεις τροφοδοτούν τις κοινωνικές στάσεις απέναντι στην εξάρτηση. Η πρώτη είναι η αντίληψη ότι ο εθισμός είναι αποτέλεσμα ατομικής επιλογής, προσωπικής αποτυχίας – μια οπτική που αποτελεί τη βάση της νομικής προσέγγισης της εξάρτησης από ουσίες. Αν η συμπεριφορά είναι ζήτημα επιλογής, τότε είναι λογικό να τιμωρείται ή να αποθαρρύνεται με νομικές κυρώσεις, συμπεριλαμβανομένης της φυλάκισης για απλή κατοχή. Η δεύτερη θεώρηση είναι αυτή του ιατρικού μοντέλου, που βλέπει τον εθισμό ως κληρονομική νόσο του εγκεφάλου. Η οπτική αυτή έχει τουλάχιστον το προτέρημα ότι δεν κατηγορεί τον ταλαιπωρημένο άνθρωπο -στο κάτω-κάτω, οι άνθρωποι κληρονομούν γονίδια χωρίς τη θέλησή τους- και δίνει τη δυνατότητα συμπονετικής αντιμετώπισης.

Εκείνο που οι υποθέσεις της επιλογής και της κληρονομικότητας έχουν κοινό, είναι ότι βγάζουν λάδι την κοινωνία. Καμιά από τις δυο δεν μας υποχρεώνει να εξετάσουμε πώς η εμπειρία και η κοινωνική θέση ενός ανθρώπου συμβάλλουν σε μιαν επιρρέπεια προς την εξάρτηση. Αν οι καταπιεσμένοι ή περιθωριοποιημένοι πληθυσμοί φορτώνονται ένα δυσανάλογα μεγάλο μερίδιο του βάρους της εξάρτησης -και το φορτώνονται, εδώ όπως και αλλού-, αυτό θα πρέπει να οφείλεται στην κακή λήψη αποφάσεων ή στα ελαττωματικά γονίδιά τους. Τα μοντέλα που βασίζονται στην κληρονομικότητα και στην επιλογή μας απαλλάσσουν επίσης, βολικά, από το χρέος να εξετάσουμε πώς το κοινωνικό μας περιβάλλον υποστηρίζει ή δεν υποστηρίζει τους γονείς μικρών παιδιών˙ και πώς οι κοινωνικές συμπεριφορές και οι κοινωνικές πολιτικές επιβαρύνουν, αγχώνουν και αποκλείουν συγκεκριμένα τμήματα του πληθυσμού και, επομένως, αυξάνουν τη ροπή τους προς την εξάρτηση.

Μια άλλη, πιο ενοχλητική οπτική αναδύεται, όταν ακούμε τις ιστορίες ζωής των χρηστών ουσιών και εξετάζουμε τα περίσσια ερευνητικά δεδομένα.

Οι εξαρτήσεις γεννιούνται πάντοτε από τη δυστυχία, ακόμα και αν αυτή είναι κρυμμένη. Είναι συναισθηματικά αναισθητικά: μουδιάζουν τον πόνο. Το πρωταρχικό ερώτημα -πάντοτε- δεν είναι «από πού η εξάρτηση;», αλλά «από πού ο πόνος;» Η απάντηση συνοψίστηκε, με την τραχιά ευφράδεια ορνιθοσκαλισμάτων, στον τοίχο του δωματίου της ασθενούς μου, της Άννα: «Όπου κι αν πήγα, δεν με θέλανε. Κι αυτό σ’ τη βαράει άσχημα.»

«Μια ζεστή, τρυφερή αγκαλιά»

Για δώδεκα χρόνια ήμουν επιμελητής γιατρός στο Πόρτλαντ Οτέλ, μια μη κερδοσκοπική μονάδα μείωσης βλάβης στο Νταουντάουν Ήστσαϊντ, περιοχή με έναν πληθυσμό 3.000 με 5.000 εξαρτημένων. Οι περισσότεροι πελάτες του Πόρτλαντ είναι εξαρτημένοι από την κοκαΐνη, από την κρυσταλλική μεθαμφεταμίνη, από το αλκοόλ, από τα οπιούχα όπως η ηρωίνη ή από τα ηρεμιστικά – ή από οποιοδήποτε συνδυασμό όλων αυτών.

«Την πρώτη φορά που έκανα ηρωίνη», μου είπε κάποτε μια από τους ασθενείς μου, μια 27χρονη εργαζόμενη του σεξ, «είχα την αίσθηση μιας ζεστής και τρυφερής αγκαλιάς». Σε μια φράση συνόψισε τις βαθιές, έντονες ψυχολογικές και χημικές «πείνες» [cravings], που καθιστούν κάποιους ανθρώπους ευάλωτους στην εξάρτηση από ουσίες.

Σε αντίθεση με τον λαϊκό μύθο, κανένα ναρκωτικό δεν είναι εγγενώς εθιστικό. Μονάχα ένα μικρό ποσοστό ανθρώπων που δοκιμάζουν το αλκοόλ, ή την κοκαΐνη ή ακόμα και την κρυσταλλική μεθαμφεταμίνη περνούν στον εθισμό. Τι κάνει τους ανθρώπους αυτούς ευάλωτους; Σύμφωνα με τις τρέχουσες μελέτες στον εγκέφαλο και με την αναπτυξιακή ψυχολογία, η χημική και συναισθηματική ευπάθεια δεν είναι αποτελέσματα γενετικού προγραμματισμού, αλλά εμπειρίας ζωής. Το μεγαλύτερο μέρος της ανάπτυξης του ανθρώπινου εγκεφάλου επιτελείται μετά τη γέννηση και, έτσι, οι σωματικές και συναισθηματικές αλληλεπιδράσεις καθορίζουν μεγάλο μέρος της νευρολογικής μας εξέλιξης – ποιες περιοχές του εγκεφάλου θα αναπτυχθούν και πόσο καλά, ποια πρότυπα θα κωδικοποιηθούν κ.ο.κ. Ως εκ τούτου, το κύκλωμα και η χημεία κάθε εγκέφαλου αντικατοπτρίζουν τις προσωπικές εμπειρίες ζωής όσο και τις κληρονομικές τάσεις.

Τα ναρκωτικά επηρεάζουν τον εγκέφαλο, δεσμευόμενα στους υποδοχείς των νευρικών κυττάρων. Τα οπιούχα πιάνουν δουλειά στους έμφυτους υποδοχείς μας των ενδορφινών – των φυσικών ουσιών του σώματός μας, που μοιάζουν με οπιούχα και που παίρνουν μέρος σε πολλές λειτουργίες, συμπεριλαμβανομένης της ρύθμισης του πόνου και της διάθεσης. Παρομοίως, τα ηρεμιστικά της κατηγορίας των βενζοδιαζεπινών, όπως το Βάλιουμ, επιδρούν στους φυσικούς υποδοχείς βενζοδιαζεπινών του εγκεφάλου. Άλλες χημικές ουσίες του εγκεφάλου, συμπεριλαμβανομένης της ντοπαμίνης και της σεροτονίνης, επηρεάζουν ένα ευρύ φάσμα λειτουργιών, όπως της διάθεσης, των κινήτρων και της ανταμοιβής της συμπεριφοράς, και της αυτορρύθμισης. Αυτές, επίσης, δεσμεύονται σε συγκεκριμένους, εξειδικευμένους υποδοχείς των νευρώνων.

Όμως, ο αριθμός των υποδοχέων και το επίπεδο των χημικών ουσιών στον εγκέφαλο δεν καθορίζονται κατά τη γέννηση. Τα βρέφη αρουραίων, που δέχονται λιγότερη περιποίηση από τις μητέρες τους, καταλήγουν με λιγότερους φυσικούς «βένζο»-υποδοχείς στο τμήμα του εγκεφάλου που ελέγχει το άγχος. Οι εγκέφαλοι βρεφών μαϊμούδων, που χωρίζονται από τις μητέρες τους για λίγες μόνο μέρες, είναι μετρήσιμα ανεπαρκείς σε ντοπαμίνη.

Το ίδιο συμβαίνει με τα ανθρώπινα όντα. Οι ενδορφίνες απελευθερώνονται στον εγκέφαλο του βρέφους, όταν υπάρχουν ζεστές, μη αγχωτικές, ήρεμες αλληλεπιδράσεις με τις γονεϊκές φιγούρες. Οι ενδορφίνες, με τη σειρά τους, προωθούν την ανάπτυξη υποδοχέων και νευρικών κυττάρων, και την έκκριση άλλων σημαντικών χημικών ουσιών του εγκεφάλου. Όσο λιγότερες οι εμπειρίες που αυξάνουν την ενδορφίνη στη βρεφική και στην πρώιμη παιδική ηλικία, τόσο μεγαλύτερη είναι η ανάγκη για εξωτερικές πηγές. Εξ ου και μια μεγαλύτερη ευπάθεια στους εθισμούς.

Χρονικά πόνου

Αυτό που διακρίνει τους εξαρτημένους των φτωχογειτονιών, είναι ο ακραίος βαθμός άγχους που υπέστησαν νωρίς στη ζωή. Σχεδόν όλες οι γυναίκες που κατοικούν σήμερα στην «καναδέζικη πρωτεύουσα των εξαρτήσεων» -όπως ονομάστηκε το Νταουντάουν Ήστσαϊντ του Βανκούβερ- υπέστησαν σεξουαλικές επιθέσεις στην παιδική ηλικία, όπως και πολλοί από τους άντρες. Οι παιδικές αναμνήσεις κατά συρροή εγκατάλειψης ή σοβαρής σωματικής και ψυχολογικής κακοποίησης είναι διαδεδομένες. Οι ιστορίες των ασθενών μου είναι χρονικά πόνου επί πόνου.

Ο Κάρλ, ένας 36χρονος αυτόχθονας, διώχτηκε από τη μια θετή οικογένεια μετά την άλλη, τον έβαλαν και ήπιε υγρό πιάτων σαν τιμωρία για την απρεπή γλώσσα του στην ηλικία των 5  χρόνων και τον έδεσαν σε μια καρέκλα, σε ένα σκοτεινό δωμάτιο, για να τεθεί υπό έλεγχο η υπερκινητικότητά του. Όταν θυμώνει με τον εαυτό του, σκαλίζει το πόδι του με ένα μαχαίρι, για τιμωρία.

Τι γίνεται, όμως, με τις οικογένειες όπου δεν υπήρχε κακοποίηση, αλλά αγάπη; όπου οι γονείς έδωσαν τον καλύτερο εαυτό τους για να προσφέρουν στα παιδιά τους ένα σπιτικό ασφάλειας και φροντίδας; Στο κάτω-κάτω, οι εξαρτήσεις γεννιούνται και μέσα σε τέτοιες οικογένειες. Ο αθέατος παράγοντας εδώ είναι το άγχος που μέσα του έζησαν οι ίδιοι οι γονείς, ακόμα και αν δεν το αναγνώρισαν. Το άγχος αυτό μπορεί να είχε προέλθει από προβλήματα στις σχέσεις ή από εξωτερικές συνθήκες, όπως οικονομική πίεση ή πολιτική αναστάτωση.

Η πιο συχνή πηγή κρυμμένου άγχους είναι οι ιστορίες της παιδικής ηλικίας των ίδιων των γονιών, οι οποίες τους φορτώνουν με συναισθηματικές αποσκευές που δεν συνειδητοποιούν. Ό,τι υπάρχει στον εαυτό μας και δεν έχουμε επίγνωσή του, το μεταγγίζουμε στα παιδιά μας. Οι ανήσυχοι, αγχωμένοι ή καταθλιπτικοί γονείς έχουν μεγάλη δυσκολία να ξεκινήσουν αρκετές από αυτές τις αλληλεπιδράσεις με τα παιδιά τους – τις αλληλεπιδράσεις συναισθηματικής ανταμοιβής, που απελευθερώνουν ενδορφίνες. Μετέπειτα στη ζωή, τα παιδιά αυτά μπορεί να βιώσουν ένα βάρεμα ηρωίνης σαν τη «ζεστή, τρυφερή αγκαλιά» που περιγράφει ο ασθενής μου: Ό,τι προηγουμένως δεν πήραν αρκετό, τώρα μπορούν να το δώσουν στον εαυτό τους μέσα από μια βελόνα.

Άνευ όρων αγάπη

Οι μελέτες γύρω από τις Δυσμενείς Εμπειρίες Παιδικής Ηλικίας στις ΗΠΑ έχουν αποδείξει πέραν κάθε αμφιβολίας ότι τα παιδικά άγχη, συμπεριλαμβανομένων παραγόντων όπως η κακοποίηση, η εξάρτηση στην οικογένεια, ένα επώδυνο διαζύγιο κ.ο.κ., συνιστούν το καλούπι για εξαρτήσεις αργότερα στη ζωή. Δεν συνεπάγεται, βέβαια, πως όλοι οι τοξικομανείς έχουν κακοποιηθεί ή πως όλα τα κακοποιημένα παιδιά γίνονται τοξικομανείς, αλλά οι συσχετίσεις είναι αναπόδραστες.

Αν κοιτάξουμε προσεκτικά, θα δούμε ότι τα εθιστικά πρότυπα χαρακτηρίζουν τις συμπεριφορές πολλών μελών της κοινωνίας, συμπεριλαμβανομένων πολιτών υψηλής λειτουργικότητας και αξιοσέβαστων. Ως εργασιομανής γιατρός, έχω τις δικές μου εξαρτήσεις, που δεν σχετίζονται με ουσίες: εξάρτηση από την πυρετώδη επαγγελματική δραστηριότητα, επίσης από τα ψώνια. Στην περίπτωσή μου, μπορώ να εντοπίσω την πηγή τους στις συναισθηματικές απώλειες, που υπέφερα ως Εβραίος, βρέφος ακόμα, στην κατεχόμενη από τους Ναζί Ουγγαρία, στα τελευταία χρόνια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Τα παιδιά μου, με τη σειρά τους, υποβλήθηκαν στα άγχη μιας οικογένειας με επικεφαλής έναν εργασιομανή πατέρα, που ήταν φυσικά παρών, αλλά συναισθηματικά απών.

Η αίσθηση ότι είναι μόνοι, η αίσθηση ότι δεν υπήρξε ποτέ κάποιος με τον οποίο να μοιραστούν τα βαθύτερα συναισθήματά τους, είναι καθολική μεταξύ των τοξικομανών. Αυτό είναι που θρηνούσε η Άννα στον τοίχο της. Όση αγάπη κι αν έχει ένας γονιός, το παιδί δεν βιώνει ότι το θέλουν, αν δεν το κάνουν να αισθάνεται ολότελα ασφαλές να εκφράσει ακριβώς πόσο δυστυχισμένο, ή θυμωμένο ή γεμάτο μίσος μπορεί να νιώθει κάποιες φορές. Η αίσθηση της άνευ όρων αγάπης, της πλήρους αποδοχής ακόμα και στις πιο κακότροπες στιγμές τους, είναι αυτή που δεν βίωσε ποτέ κανένας εξαρτημένος στην παιδική ηλικία – όχι επειδή οι γονείς δεν την είχαν για να τη δώσουν, μα απλά επειδή ήταν υπερβολικά αγχωμένοι, ή διαλυμένοι λόγω της υπερβολικά πολλής δουλειάς, ή βασανισμένοι από τους δικούς τους δαίμονες ή απλά δεν ήξεραν πώς να τη μεταδώσουν στο παιδί.

Οι εξαρτημένοι σπάνια κάνουν τη σύνδεση μεταξύ δύσκολων εμπειριών της παιδικής ηλικίας και αυτοκαταστροφικών έξεων. Κατηγορούν τους εαυτούς τους – και αυτή είναι η μεγαλύτερη από όλες τις πληγές, το να αποκόβονται από τη φυσική συμπόνια για τον εαυτό τους. «Με δείρανε πολύ», μου είπε ο 40χρονος Γουέην, «αλλά πήγαινα γυρεύοντας. Τότε πήρα κάτι ηλίθιες αποφάσεις». Και, θα έδερνε ένα παιδί, ανεξάρτητα από το πόσο το παιδί «πήγαινε γυρεύοντας» ή θα κατηγορούσε το παιδί για «ηλίθιες αποφάσεις»; «Δεν γουστάρω να συζητάω τέτοιες μπούρδες», είπε ο σκληροτράχηλος αυτός άντρας, που δούλεψε τρυπάνια σε πετρελαιοπηγές, που δούλεψε σε κατασκευαστικά εργοτάξια και που εξέτιε ποινή 15 χρόνων στη φυλακή για ληστεία. Κοίταξε πέρα και σκούπισε ένα δάκρυ απ’ τα μάτια του.

Πηγή: http://www.nostimonimar.gr/i-exartisis-pigazoun-apo-ti-dystychia-ke-i-sybonia-isos-na-ine-i-therapia/

https://www.youtube.com/watch?v=E1ynyHuFGJY

Ο Gabor Maté CM είναι Καναδός ιατρός γεννημένος στην Ουγγαρία με εξειδίκευση στην οικογενειακή πρακτική και ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την παιδική ανάπτυξη και το τραύμα, καθώς και για τις πιθανές δια βίου επιπτώσεις του στη σωματική και ψυχική υγεία, συμπεριλαμβανομένης της αυτοάνοσης νόσου, τον καρκίνο, την ADHD, τους εθισμούς και ένα ευρύ φάσμα άλλων καταστάσεων.

Παιδιά με χαμηλή αυτοεκτίμηση: πώς να τα ενισχύσουμε

Παρόλο που όλοι μας γνωρίζουμε την αξία της πρόληψης, συχνά ξεχνάμε ότι η πρόληψη σε θέματα ψυχικής υγείας βασίζεται σε έννοιες απλές, όπως αγάπη, άνευ όρων αποδοχή, ενθάρρυνση, επιβράβευση…

Η ψυχολόγος Τζίνα Χονδρού με τις παρακάτω πολύτιμες επισημάνσεις της, μάς υπενθυμίζει όλα ετούτα τα πολύ σημαντικά. Δημοσιευμένες παλαιότερα σε περιοδικό για γονείς, οι σκέψεις που διαβάζετε είναι μονίμως επίκαιρες και ιδιαίτερα ωφέλιμες.

Η παροχή λοιπόν της αγάπης, της άνευ όρων αποδοχής, της ενθάρρυνσης και της επιβράβευσης στα παιδιά μας, αυξάνει τις πιθανότητες που έχουν να δημιουργήσουν υγιείς διαπροσωπικές σχέσεις  και να είναι ικανοποιημένα και αποτελεσματικά στις καθημερινές τους δραστηριότητες. Για να έχουμε ευτυχισμένους και λειτουργικούς ενήλικες, χρειάζεται να παρέχουμε από νωρίς στη ζωή του ατόμου τη δυνατότητα ανάπτυξης της αυτοεκτίμησης και της  αυτοπεποίθησης.

Αυτοεκτίμηση σημαίνει να νιώθουμε καλά με τον εαυτό μας, να θεωρούμε ότι αξίζουμε, να αποδεχόμαστε τον εαυτό μας όπως είναι. Η αυτοεκτίμηση είναι ένα συστατικό της αυτοαντίληψης, δηλαδή του πώς αντιλαμβανόμαστε εμείς οι ίδιοι τον εαυτό μας. Αν μας ζητηθεί να περιγράψουμε τον εαυτό μας, θα αναφερθούμε σε αρκετά χαρακτηριστικά, όπως φυσική εμφάνιση, νοητικές και άλλες ικανότητες, κοινωνικές- οικογενειακές σχέσεις, χαρακτηριστικά προσωπικότητας. Αυτή η περιγραφή είναι η αυτοαντίληψη.

Η αυτοεκτίμηση αναφέρεται στο πώς νιώθουμε σε σχέση με όλα όσα γνωρίζουμε/πιστεύουμε για τον εαυτό μας.

Η χαμηλή αυτοεκτίμηση βρίσκεται συχνά στη βάση της πυραμίδας των προβλημάτων που αντιμετωπίζουμε στις σχέσεις, στη συμπεριφορά, στα συναισθήματα. Στα παιδιά, που βρίσκονται σε μια συνεχή και γρήγορη διαδικασία μάθησης, ανάπτυξης δεξιοτήτων, διαμόρφωσης προσωπικότητας και δημιουργίας σχέσεων, η χαμηλή αυτοεκτίμηση είναι σημαντικό εμπόδιο.

Να σημειώσουμε εδώ ότι η χαμηλή αυτοεκτίμηση είναι διαφορετική από τις φυσιολογικές ανασφάλειες και αμφιβολίες της εφηβείας, που μπορεί να υπάρχουν καθώς ο έφηβος αναζητά την ατομική του ταυτότητα. 

 Ποια είναι όμως τα χαρακτηριστικά του παιδιού με χαμηλή αυτοεκτίμηση;

– Αναφέρεται συχνά στον εαυτό του με αρνητικούς χαρακτηρισμούς ή μειώνει/ υποβιβάζει τα θετικά του στοιχεία.

– Εστιάζει στην αρνητική διάθεση των άλλων, ακόμα κι αν αυτή δεν σχετίζεται με τη δική του συμπεριφορά.

– Δεν δέχεται την κριτική από τους άλλους, ακόμα και όταν είναι εποικοδομητική, επειδή του δημιουργεί δυσβάσταχτο άγχος.

– Ασκεί όμως σκληρή κριτική στους άλλους.

– Στο σχολείο, η επίδοση και η συμμετοχή του δεν ανταποκρίνονται στις δυνατότητές του.

– Έχει δυσκολία στη δημιουργία φιλίας ή παρέας και συχνά βιώνει απόρριψη από τους συνομήλικους.

– Παρόλα αυτά, συναισθηματικά επηρεάζεται πολύ από τα αρνητικά σχόλια των άλλων.

– Στενοχωριέται επίσης υπερβολικά από τις αποτυχίες του. Γι’ αυτό τα παιδιά με χαμηλή αυτοεκτίμηση είναι ιδιαίτερα επιρρεπή στο άγχος και την κατάθλιψη.

– Μπορεί ακόμα και να υιοθετήσει αντικοινωνικές ή παραβατικές συμπεριφορές.

Αντίστοιχα, τι κερδίζει ένα παιδί με υψηλή αυτοεκτίμηση;

– Γίνεται σταδιακά όλο και πιο αυτόνομο, στο δρόμο προς την ενηλικίωση.

– Παίρνει πρωτοβουλίες και δεν φοβάται να δοκιμάσει τις δυνατότητές του σε νέες δραστηριότητες.

– Έχει εμπιστοσύνη στον εαυτό του και δεν αποθαρρύνεται εύκολα.

– Αναλαμβάνει τις ευθύνες που του αναλογούν, γίνεται υπεύθυνο.

– Αντιμετωπίζει αποτελεσματικά την ψυχολογική πίεση που μπορεί να υποστεί (από συνομηλίκους, τις απαιτήσεις της σχολικής ζωής, τραυματικά γεγονότα κλπ).

– Διαχειρίζεται τα αρνητικά συναισθήματα (π.χ. άγχος, θλίψη, θυμός).

– Μαθαίνει όχι μόνο να παίρνει, αλά και να δίνει θετικά συναισθήματα και να παρέχει βοήθεια και υποστήριξη στους συνανθρώπους του.

Τι μπορούμε να κάνουμε για την ενίσχυση της αυτοεκτίμησης;

Ο γενικός κανόνας είναι να υπάρχει η δυνατότητα ανοικτής επικοινωνίας μέσα σε ένα κλίμα ασφάλειας, εμπιστοσύνης και υποστήριξης.

Βοηθάμε το παιδί να κατανοήσει καλύτερα τον εαυτό του και να τον αποδεχτεί σαν σύνολο.

Δεν φοβόμαστε ότι τα καλά λόγια και η επιβράβευση δεν κοστίζουν! Εάν το παιδί έχει πετύχει κάτι που επιθυμούσε, εάν κατέβαλλε μεγάλη προσπάθεια, είναι καλό να το επαινέσουμε τόσο για το αποτέλεσμα όσο και για την προσπάθεια.

Επιμένουμε στην εποικοδομητική κριτική, δεν ντροπιάζουμε ούτε γελοιοποιούμε το παιδί, δεν κατηγορούμε, δεν το συγκρίνουμε με άλλα παιδιά, αποφεύγουμε την ενίσχυση ανταγωνιστικών σχέσεων.

Δεν αναλαμβάνουμε εμείς ευθύνες που του αναλογούν. Κάνοντας το αυτό, το παιδί δεν έχει το κίνητρο να προσπαθήσει, παραμένει εξαρτημένο, δεν υφίσταται τις συνέπειες και δεν έχει τελικά την ευκαιρία να δοκιμάσει τις δυνάμεις του και να εκτιμήσει τον εαυτό του.

Εάν δυσκολεύεται σε κάτι που έχει αναλάβει, ενθαρρύνουμε, υποστηρίζουμε, διδάσκουμε δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων, με έμφαση στις πρακτικές και εναλλακτικές λύσεις.

Αποφεύγουμε τις ταμπέλες. Δεν είσαι άχρηστος, τεμπέλης, φυγόπονος, αλλά απλά δεν τα κατάφερες σε αυτή τη δραστηριότητα.

Ζητάμε τη γνώμη του για θέματα που το αφορούν και τη λαμβάνουμε υπόψη.

Καθώς όμως, ως γονείς και δάσκαλοι, χρειάζεται να πάρουμε κάποιες αποφάσεις για λογαριασμό του παιδιού, αυτές χρειάζεται να είναι με κριτήριο το δικό του όφελος και να είναι αιτιολογημένες, όχι απλά επειδή «έτσι λέω εγώ».

Εκπαιδεύουμε το παιδί στη θετική σκέψη και δεν δεχόμαστε αρνητικούς χαρακτηρισμούς του εαυτού του.

Επίσης, το ενθαρρύνουμε να βλέπει και τις θετικές όψεις της συμπεριφοράς ή της προσωπικότητας των άλλων, να λαμβάνει υπόψη τα κίνητρα και τα συναισθήματα.

Του εξηγούμε γιατί είναι σημαντικές οι καλές οικογενειακές σχέσεις και πώς μπορεί να ωφεληθεί από τις φιλικές του σχέσεις και τις εμπειρίες του.

Το διευκολύνουμε να αναπτύξει τα μοναδικά ταλέντα και ικανότητες που διαφέρει.

Το ενθαρρύνουμε να θέτει στόχους και να έχει φιλοδοξίες, αλλά εξηγούμε ότι στη ζωή δεν έρχονται πάντα τα πράγματα όπως τα περιμένουμε και υπάρχουν πολλοί λόγοι για να μην καταφέρουμε κάτι που θέλουμε πολύ. Εδώ να σημειώσουμε ότι είναι καλό και για εμάς να θυμόμαστε ότι εμπόδια υπάρχουν πολλά, αν δεν πιστεύουμε στον εαυτό μας, βάζουμε από μόνοι μας ένα ακόμα!….

Τέλος, μαθαίνουμε από τα λάθη μας, γελάμε με αυτά, αντιμετωπίζουμε τις γκάφες και τις αποτυχίες με χιούμορ, αποφεύγουμε την τελειοθηρία ή την τελειομανία, η ζωή είναι εδώ και τώρα και καλό είναι να την απολαύσουμε χωρίς να παίρνουμε τα πάντα πολύ σοβαρά!

Από αυτό το τελευταίο είναι κατανοητό ότι χρειάζεται πάνω από όλα να έχουμε εμείς οι ίδιοι αυτοεκτίμηση, ως γονείς, ως δάσκαλοι, ως πρότυπα για τα παιδιά.

Ας κλείσουμε, λοιπόν, με μερικές τεχνικές για ενίσχυση της αυτοεκτίμησης, που μπορούν να εφαρμοστούν τόσο για τον εαυτό μας όσο και για τα παιδιά.

 

Ενδεικτικές Τεχνικές για Ενίσχυση της Αυτοεκτίμησης

Κάνω μία λίστα με τα θετικά μου χαρακτηριστικά. Αν επιμένω να καταγράψω και τα αρνητικά μου χαρακτηριστικά, βρίσκω τη θετική τους όψη.

Καταγράφω τα θετικά της κάθε ημέρας (π.χ. έκανα ηλιοθεραπεία, αγόρασα ένα δώρο στη φίλη μου, έφτιαξα ένα ωραίο κέικ, πέρασα καλά στο σχολείο/στη δουλειά) και το θετικό συναίσθημα που είχα.

Κάνω μία λίστα με τα επιτεύγματά μου, τις επιτυχίες μου, ό, τι κάνω καλά, ό, τι καταφέρνω, από τα πιο σημαντικά ως τα πιο ασήμαντα.

Γράφω το πώς θα ήθελα να νιώθω ή τι θα ήθελα να κάνω και το θυμίζω στον εαυτό μου π.χ. «είμαι άξιος», «φροντίζω τον εαυτό μου», «αρέσω στους φίλους μου».

Κάνω μία λίστα με τα στοιχεία που μου αρέσουν στον εαυτό μου: «Μου αρέσω γιατί…»

Καταγράφω τρόπους με τους οποίους θα νιώσω καλύτερα, που δεν κοστίζουν σε χρήμα ούτε έχουν σχέση με φαγητό, π.χ. να κάνω μια βόλτα στην εξοχή, να χαζεύω τις βιτρίνες, να χαϊδέψω τη γάτα μου.

Σκέφτομαι πράγματα που θα με κάνουν να γελάσω, τρόπους να βοηθάω τους άλλους, λόγους για να γιορτάζω, για τι μπορώ να είμαι περήφανος.

Τέλος, κάθομαι παρέα με έναν καλό φίλο και συμφωνούμε να επαινούμε ο ένας τον άλλον για 10 λεπτά! 

Πηγή: https://symvstathmos.wordpress.com/2014/09/09/%CF%80%CE%B1%CE%B9%CE%B4%CE%B9%CE%AC-%CE%BC%CE%B5-%CF%87%CE%B1%CE%BC%CE%B7%CE%BB%CE%AE-%CE%B1%CF%85%CF%84%CE%BF%CE%B5%CE%BA%CF%84%CE%AF%CE%BC%CE%B7%CF%83%CE%B7-%CF%80%CF%8E%CF%82-%CE%BD%CE%B1-%CF%84/?fbclid=IwAR1_z5dikLX1z16sR-yMFDni34IJd1JxHesxmf3ZHVGB2BARGeImnwYiRt4

ΑΠΟΚΡΙΑΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΚΗΔΕΜΟΝΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΚΑΙ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΩΝ

·       Τσικνοπέμπτη 28 Φεβρουαρίου 2019

Τσικνίζουμε - χορεύουμε - παίζουμε με κλόουν και ξυλοπόδαρο στον χώρο του Δημοτικού Σχολείου, στις 11:00 το πρωί.

·       Σάββατο 2 Μαρτίου 2019

Χορός Γονέων. Οι γονείς διασκεδάζουν στο Κέντρο «ΜΕΤΟΧΙ» με ζωντανή Ορχήστρα. Ώρα έναρξης 21:00. Τιμή εισόδου 5 €.

·       Σάββατο 9 Μαρτίου 2019

Χορός παιδιών. Ελάτε να χορέψουμε και να διασκεδάσουμε στο καφέ «Μορφή» στις 4:00 μ.μ. Η είσοδος είναι ελεύθερη.

·       Κυριακή της Αποκριάς 10 Μαρτίου 2019

Παιδιά και Γονείς συμμετέχουμε στην αποκριάτικη παρέλαση. 

Συγκέντρωση στο Πνευματικό Κέντρο στις 11:30 π.μ.

ΠΑΡΑΛΛΗΛΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ

·       Κυριακή 3 Μαρτίου 2019

Χορός παιδιών διοργνώνεται για τα παιδιά όλων των σχολείων και νηπιαγωγείων του Δήμου στο ξενοδοχείο «ΝΑΪΑΔΕΣ». Ενα 4ωρο πρόγραμμα με πολλές εκπλήξεις για τα παιδιά και δώρο 3 Tablet. Η είσοδος είναι ελεύθερη. Η προσέλευση είναι στις 12:00 και η έναρξη του προγράμματος στις 13:00. Η μεταβίβαση των παιδιών και των συνοδών θα γίνει με λεωφορείο από τον Δημοτικό σχολείο, για την ώρα αναχώρησης θα ενημερωθούμε.

Όταν η επικοινωνία γίνεται οικογενειακή υπόθεση.

Της Δέσποινας Χατζηγρηγοριάδου, Ψυχολόγου Α.Π.Θ, ειδίκευση στη Σχολική Ψυχολογία

Η σχέση μεταξύ γονέων και παιδιών εξελίσσεται με την πάροδο των ετών και καθορίζεται από τις εκάστοτε συνθήκες που επικρατούν στην οικογένεια. Η καλή επικοινωνία και η συναισθηματική επαφή ανάμεσα στους γονείς και τα παιδιά δημιουργούν μια ασφαλή σχέση. Με βάση αυτή τη σχέση τα παιδιά αποκτούν αυτοπεποίθηση και μαθαίνουν να είναι υπεύθυνα και συνεργάσιμα. Ταυτόχρονα οι γονείς είναι σε θέση να αντιμετωπίζουν πιο εύκολα τα προβλήματα που προκύπτουν και να ορίζουν την πειθαρχία χωρίς να νιώθουν την ανάγκη να επιλέγουν τιμωρητικές μεθόδους.

Γενικότερα, η εξέλιξη της επικοινωνίας καθορίζεται από συγκεκριμένους παράγοντες. Για παράδειγμα, το να είναι κάποιος ειλικρινής, να εκδηλώνει τα συναισθήματα του και να κατανοεί τη σκέψη του άλλου είναι παράγοντες που επηρεάζουν τη σχέση του με τους άλλους. Πιο συγκεκριμένα, στην οικογένεια η επικοινωνία μεταξύ των γονέων αποτελεί πρότυπο για τα παιδιά, ώστε με τη σειρά τους αυτά την μιμούνται. Είναι αναγκαίο να είναι ξεκάθαρη για όλους η ανθρώπινη πλευρά των μελών της οικογένειαςκαθώς είναι άνθρωποι με ανάγκες αλλά και αδυναμίες.

Τα παιδιά είναι καλό να βλέπουν ότι οι γονείς είναι και αυτοί άνθρωποι με αδυναμίες, δεν είναι super ήρωες που τα κάνουν όλα τέλεια, θα κάνουν και λάθη. Από τη μια αυτό βοηθά τα παιδιά να έχουν μια πραγματική εικόνα της ανθρώπινης υπόστασης και να μεγαλώνουν συμφιλιωμένα με την αποτυχία ή τα λάθη, με σκοπό να μην απογοητεύονται και να προσπαθούν για το καλύτερο. Από την άλλη αυτό βοηθά τους γονείς να αποφορτιστούν από το άγχος ότι πρέπει να είναι τέλειοι για τα παιδιά τους, να αποδέχονται κι αυτοί τα λάθη τους και να τα εκφράζουν στα παιδιά τους (γιατί συνήθως οι γονείς φοβούνται να “πέσουν” στα μάτια των παιδιών τους και μπορεί να μιλούν επιθετικά ή αυταρχικά ενώ θα μπορούσαν απλώς να παραδεχτούν ότι έκαναν λάθος και να το διορθώσουν). Όλα αυτά με στόχο μια επικοινωνία στα πλαίσια της πραγματικής ζωής και της ειλικρίνειας όπου ο καθένας αποδέχεται τον άλλον όπως είναι και δεν προσπαθούν να κρυφτούν ή να πουν ψέματα.

Κάθε μέλος της οικογένειας δημιουργεί τον δικό του κώδικα επικοινωνίας με ένα άλλο μέλος αλλά και με ολόκληρη την οικογένεια. Επομένως, είναι βασικό οι γονείς και τα παιδιά, αντίστοιχα, να μάθουν να ακούν τον συνομιλητή τους, να προσπαθούν να μπουν στη θέση του και να δουν τα πράγματα από τη δική του οπτική γωνία. Με αυτόν τον τρόπο δημιουργούνται σταθερές σχέσεις που διακατέχονται από εμπιστοσύνη και ασφάλεια. Ωστόσο, υπάρχουν, παρακάτω, τρόποι επικοινωνίας που είναι ευρέως αποδεκτοί και βοηθούν στην πράξη κάποιες κρίσιμες λεκτικές στιγμές.

• Η έκφραση των πραγματικών σκέψεων. Για παράδειγμα, όταν μια μαμά λέει στην έφηβη κόρη της «να γυρίσεις νωρίς το βράδυ» , εννοεί «να γυρίσεις νωρίς το βράδυ γιατί ανησυχώ και θέλω να είσαι ασφαλής», ενώ η έφηβη κόρη το εκλαμβάνει «να γυρίσεις νωρίς το βράδυ γιατί το λέω εγώ».
• Η επανάληψη και η διευκρίνιση. Είναι σημαντικό, τα λεγόμενα των γονέων να γίνονται απολύτως κατανοητά από τα παιδιά. Πολλές φορές, να εξηγούμε γιατί δεν πρέπει να γίνει κάτι και γιατί πρέπει να γίνει ή να το πούμε με διαφορετικά λόγια προκειμένου το παιδί να είναι σε θέση να κατανοήσει τον γονέα. Τα περισσότερα προβλήματα στην επικοινωνία προκύπτουν επειδή τα παιδιά έχουν παρανοήσει ή διαστρεβλώσει τα λεγόμενα των γονέων.
• Η επιλογή της κατάλληλης στιγμής για επικοινωνία. Για παράδειγμα, η κατάλληλη στιγμή για να συμμορφώσουμε ένα παιδί και να του δώσουμε να καταλάβει ότι αυτό που έκανε δεν ήταν σωστό, είναι όταν το παιδί είναι ήρεμο, δεν κλαίει και έχει περάσει ένα μικρό χρονικό διάστημα από την στιγμή της αταξίας, ώστε να είναι σε θέσει να κρίνει την πράξη του και το αποτέλεσμά αυτής.
• Οι κατάλληλες εξωτερικές συνθήκες. Όταν οι γονείς επιλέγουν να μιλήσουν στα παιδιά για ένα συγκεκριμένο θέμα, είναι σημαντικό να υπάρχει ησυχία, να βρίσκονται σε περιβάλλον χωρίς πολλά ερεθίσματα που τραβούν την προσοχή, όπως η τηλεόραση, να κατεβαίνουν στο επίπεδο των παιδιών ώστε να υπάρχει οπτική επαφή και να διατηρείται σταθερός ο τόνος της φωνής.
• Η χρήση κατάλληλων λέξεων. Η χρήση απλών και ξεκάθαρων προτάσεων που δηλώνουν ακριβώς αυτό που θέλουν να μεταφέρουν οι γονείς στα παιδιά, είναι πιο εύκολο να αποτυπωθούν και να εφαρμοστούν. Η πληθώρα λέξεων και μηνυμάτων πολύ πιθανόν να μπερδέψει τα παιδιά και οι πολύωρες συζητήσεις να αποβούν άκαρπες.

Πηγή: https://psychopedia.gr/otan-epikinonia-ginete-ikogeniaki-ypothesi-2/

H ευθύνη των γονέων ως πρότυπα των παιδιών τους

Μία από τις πιο σημαντικές δεξιότητες των παιδιών είναι η ικανότητά τους να παρατηρούν – να παρατηρούν και να επεξεργάζονται τους πάντες και τα πάντα. Εκατοντάδες έρευνες δείχνουν την τάση και τη θέληση των παιδιών να μιμούνται τη συμπεριφορά των γονιών τους.

Οι έρευνες επίσης δείχνουν ότι τα παιδιά μεγαλώνοντας τείνουν να μοιάζουν σε μεγάλο βαθμό τους γονείς τους. Αυτό το γεγονός αποδεικνύεται μεγάλη ευθύνη για τους γονείς διότι έχουν τεράστια επιρροή στην εξέλιξη των παιδιών τους. Κοινωνικοί επιστήμονες και γενετιστές έχουν εντοπίσει πολλές συμπεριφορές που επαναλαμβάνονται από τη μια γενιά στην επόμενη.

Για παράδειγμα, τα παιδιά που οι γονείς τους καπνίζουν στο σπίτι έχουν περισσότερες πιθανότητες να γίνουν και οι ίδιοι καπνιστές. Οι γονείς που κάνουν χρήση αλκοόλ ή φαρμάκων είναι πολύ πιθανό να δουν αργότερα τα παιδιά τους να κάνουν το ίδιο. Οι γονείς που ασκούν βία στα παιδιά τους, είτε λεκτική είτε σωματική, το πιθανότερο είναι να μεγαλώσουν παιδιά που θα συμπεριφέρονται με τον ίδιο τρόπο στην οικογένειά τους. Δεν είναι όμως μόνο οι κοινές συμπεριφορές που μπορούν να παρατηρηθούν από γενιά σε γενιά. Είναι και τα ποιοτικά χαρακτηριστικά που υιοθετούν τα παιδιά από τους γονείς τους.

Για παράδειγμα, οι γονείς που έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση, το πιθανότερο είναι να έχουν παιδιά που δεν πιστεύουν και τα ίδια στον εαυτό τους. Οι γονείς που είναι αρνητικοί και απαισιόδοξοι επηρεάζουν τα παιδιά αρνητικά γιατί και τα ίδια μεγαλώνοντας τείνουν να βλέπουν τον κόσμο μέσα από αρνητικό πρίσμα. Το ότι πολλές μελέτες και ερευνητές έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα πως υπάρχουν επαναλαμβανόμενα συμπεριφορικά μοτίβα ανάμεσα στους γονείς και στα παιδιά, δεν σημαίνει ότι έχουν καθορίσει επακριβώς τι είναι αυτό που που τα προκαλεί.

Αυτό που είναι γενικότερα αποδεκτό στη σημερινή βιβλιογραφία, είναι ότι μερικές συμπεριφορές και χαρακτηριστικά των παιδιών οφείλονται σε βιολογικούς παράγοντες και μερικές/-α σε περιβαλλοντικούς παράγοντες. Αν πάρουμε για παράδειγμα την τάση του ατόμου να ελέγχει την παρορμητική του συμπεριφορά, υποθέτουμε ότι το άτομο αυτό κληρονομεί ένα γονίδιο που το προδιαθέτει να ελέγχει τις παρορμήσεις του, αλλά λαμβάνουμε υπόψη και τους περιβαλλοντικούς παράγοντες όπως την ανατροφή του ατόμου και το οικογενειακό περιβάλλον που θα το ωθήσουν προς αυτή την κατεύθυνση. Την θεωρία αυτή έρχονται να την υποστηρίξουν πολλά επιστημονικά ευρήματα. Το παιδιά που βιώνουν την ενδοοικογενειακή βία για παράδειγμα, έχουν περισσότερες πιθανότητες να εξελιχθούν σε επιθετικούς ενήλικες.

Από την άλλη πλευρά, τα παιδιά που γεννιούνται με κάποιο βαθμό επιθετικότητας εξαιτίας του ταμπεραμέντου τους, αλλά μεγαλώνουν σε ένα σπίτι όπου οι γονείς χειρίζονται τις διαφωνίες τους μέσα από το διάλογο και δείχνοντας σεβασμό ο ένας στον άλλον χωρίς να ασκούν βία, το πιθανότερο είναι ότι το παιδί θα ελέγξει την επιθετική συμπεριφορά και θα αποκτήσει τις απαραίτητες εκείνες δεξιότητες που θα το βοηθήσουν να επιλύει αποτελεσματικά τα προβλήματα. Επομένως αυτό που υποστηρίζει η θεωρία είναι ότι οι γονείς δίνουν τα γονίδια στα παιδιά τους κατά τη σύλληψη, και μέσα από την ανατροφή και τη διαπαιδαγώγηση θα δώσουν την κατεύθυνση για το ποιες συμπεριφορές και χαρακτηριστικά θα εκδηλωθούν ή όχι.

Γιατί είναι σημαντικό να γνωρίζουν οι γονείς ότι λειτουργούν ως πρότυπα για τα παιδιά τους;

Η επίγνωση της επιρροής των γονιών στα παιδιά είναι εξαιρετικής σημασίας. Η αρνητική συμπεριφορά μπορεί να αποτελέσει πρότυπο για τα παιδιά αλλά το ίδιο ισχύει και για τα θετικά χαρακτηριστικά των γονιών που μπορούν να μιμηθούν τα παιδιά. Υπάρχουν γονείς με υψηλή αυτοεκτίμηση που τείνουν να καλλιεργούν την ίδια θετική εικόνα και στα παιδιά τους. Επίσης οι γονείς που αγαπούν το διάβασμα και τη μάθηση τείνουν να έχουν παιδιά που ξεπερνούν τα επιτεύγματα των γονιών τους στο κομμάτι της εκπαίδευσης. Αν και οι έρευνες δείχνουν ότι τα παιδιά διαζευγμένων οικογενειών είναι πιο πιθανό να δημιουργήσουν και τα ίδια ασταθείς σχέσεις στο μέλλον, πραγματικότητα επίσης είναι ότι τα παιδιά που μεγαλώνουν με γονείς που έχουν επιτυχημένους γάμους, τείνουν να βρίσκουν την ευτυχία και τα ίδια μέσα στις σχέσεις τους. Αυτό που είναι σημαντικό να θυμούνται οι γονείς, είναι ότι ο τρόπος που μαθαίνουν τα παιδιά είναι μέσω της μίμησης.

Η συνειδητοποίηση αυτή μπορεί να αποτελέσει ένα αποτελεσματικότατο εργαλείο στη διαδικασία ανατροφής των παιδιών και να λειτουργήσει προς όφελος τόσο των γονιών όσο και των παιδιών. Για να αποτελέσουν όμως οι γονείς ένα θετικό πρότυπο για τα παιδιά τους, θα πρέπει να βρίσκονται πάντα μια σκέψη πιο μπροστά και να έχουν τον έλεγχο του εαυτού τους. Οι περισσότεροι γονείς ζητούν την πειθαρχία από τα παιδιά τους, αλλά αυτό που θα πρέπει να επιδιώκουν είναι να μπορούν και οι ίδιοι να πειθαρχούν τον εαυτό τους. Είναι εύκολο να επιβάλλουν οι γονείς στα παιδιά τους τα “όχι” και τα “μη”. “Μη λες ψέματα”, “Μη φωνάζεις”, “Μη χτυπάς” κλπ., αλλά θέλει μεγαλύτερη προσπάθεια και πειθαρχία από τους ίδιους τους γονείς να κάνουν πράξη αυτά που κηρύττουν. Σκεφτείτε τα θετικά πράγματα που θέλετε να περάσετε στα παιδιά σας – την ευτυχία, την υπομονή, τον σεβασμό, τη γενναιοδωρία, την καλοσύνη, την αισιοδοξία, την πειθαρχία κ.α.

Τα παιδιά σέβονται τους ανθρώπους που είναι συνεπείς σε αυτά που λένε. Η υποκρισία και η ασυνέπεια ωθεί τα παιδιά στο να ακολουθήσουν λάθος μονοπάτια δημιουργώντας αποπροσανατολισμό. Στο τέλος, αυτό που βλέπουν και πιστεύουν τα παιδιά, αυτό και γίνονται. Προσπαθήστε να γίνετε η “μηλιά” που κουβαλάει στα κλαδιά της τους σωστούς καρπούς. Γίνετε εσείς το θετικό παράδειγμα που κάθε παιδί θα ήθελε να μοιάσει και που αργότερα με τη σειρά του θα μεταδώσει στις επόμενες γενιές.

Πηγή: https://psychopedia.gr/h-efthini-ton-goneon-os-protipa-ton-pedion-tous/?fbclid=IwAR2ewEVBSTSVYKdv-_Qkewo4wK473dtDoGpXazZBZb_VMjFko9Rk_E5OJrE

Συμβουλές για την αποφυγή των σχολικών ασθενειών

Παιδιά και μικρόβια φαίνεται να πηγαίνουν μαζί, ειδικά αυτή την περίοδο που τα παιδιά επιστρέφουν στα θρανία. Όμως, υπάρχουν ορισμένοι τρόποι με τους οποίους εσείς οι γονείς μπορείτε να συμβάλλεται στην προστασία των παιδιών σας από τις σχολικές ασθένειες.

Σιγουρευτείτε ότι τα παιδιά κοιμούνται αρκετές ώρες και ότι απολαμβάνουν μια καλά ισορροπημένη διατροφή, συμβουλεύει η Jacqueline Stout-Aguilar, νοσοκόμα και βοηθός καθηγητή στο Texas A & M College of Nursing.

 Τα περισσότερα παιδιά χρειάζονται τουλάχιστον εννέα ώρες ύπνου κάθε βράδυ, σύμφωνα με τη Stout-Aguilar. Μια επίσης καλή ιδέα είναι να βεβαιωθείτε ότι τα παιδιά λαμβάνουν αρκετή βιταμίνη C, η οποία ενισχύει το ανοσοποιητικό τους σύστημα, πρόσθεσε.

 Οι γονείς θα πρέπει να διδάξουν τα παιδιά τους πώς να κρατούν τα χέρια τους καθαρά, πώς ακριβώς να τα πλένουν και πώς να καλύπτουν το βήχα και το φτάρνισμα με το εσωτερικό του αγκώνα τους ή ένα χαρτομάντιλο.

 Είναι σημαντικό τα χέρια να πλένονται με σαπούνι, ζεστό νερό και τριβή», δήλωσε η Stout-Aguilar. «Το να διδάξετε τα παιδιά σας να πλένουν τα χέρια τους για όσο χρονικό διάστημα απαιτείται μέχρι να τραγουδήσουν τα γράμματα από το αλφάβητο θα βοηθήσει στο να σκοτωθούν πολλά μικρόβια και να προστατευτούν τα παιδιά από αυτά».

 Τα παιδιά θα πρέπει επίσης να εμβολιάζονται πλήρως. Το Κέντρο των Η.Π.Α για τον Έλεγχο και την Πρόληψη Ασθενειών συνιστά ότι τα παιδιά όταν εισέρχονται στο νηπιαγωγείο θα πρέπει να έχουν λάβει τα ακόλουθα εμβόλια:

 Ηπατίτιδας Α

Ηπατίτιδας Β

Ιλαράς, παρωτίτιδας, ερυθράς,

Ανεμοβλογιάς

Εποχικής γρίπης

Τετάνου, διφθερίτιδας, κοκκύτη (Tdap)

Πνευμονιοκοκκικό εμβόλιο.

 Ο εμβολιασμός είναι εξαιρετικά σημαντικός. Πολλές από αυτές τις ασθένειες μπορεί να είναι πολύ σοβαρές, και με τον εμβολιασμό θα κρατήσετε τα παιδιά σας, καθώς και άλλα παιδιά, ασφαλή.

 Στο σχολείο, τα παιδιά χρειάζεται να γνωρίζουν πώς θα διατηρήσουν το χώρο εργασίας τους καθαρό και χωρίς μικρόβια. Μια πολύ καλή λύση είναι τα μαντηλάκια με ήπια αντισηπτική και αντιβακτηριδιακή δράση.

 Οι γονείς θα πρέπει να υπενθυμίζουν στα παιδιά τους να πλένουν τα χέρια τους συχνά τη διάρκεια της ημέρας, ιδιαίτερα πριν και μετά το μεσημεριανό γεύμα, μετά τη χρήση της τουαλέτας και μετά το διάλειμμα.

 Ωστόσο παρά τις προσπάθειες πρόληψης, μερικά παιδιά θα εξακολουθούν να αρρωσταίνουν. Είναι σημαντικό για τους γονείς να αναγνωρίσουν αν το παιδί τους έχει ιό ή άλλη μόλυνση και να λάβουν μέτρα για την πρόληψη της εξάπλωσης της ασθένειας σε άλλους, προέτρεψε η Stout-Aguilar. Ένα από τα πιο εμφανή σημάδια ότι ένα παιδί είναι άρρωστο είναι ο πυρετός. Εάν το παιδί σας έχει πυρετό, τότε πιθανό είναι να έχει μια ιογενή ή βακτηριακή λοίμωξη και σε αυτή την περίπτωση θα πρέπει να αναζητήσετε βόηθεια από ιδιώτη γιατρό ή κάποια ιατρική υπηρεσία. Τα παιδιά πρέπει να είναι απύρετα με ή χωρίς φαρμακευτική αγωγή για 24 ώρες, για να μπορέσουν να επιστρέψουν στο σχολείο. Το ότι ο πυρετός πέφτει δεν σημαίνει ότι το παιδί έχει θεραπευτεί. Στέλνοντας το παιδί σας άρρωστο στο σχολείο μπορεί να επιδεινώσετε την κατάσταση του ή να συμβάλλεται στο να εξαπλωθεί η ασθένεια σε όλη την τάξη και πιθανώς σε όλο το σχολείο.

Πηγή: https://www.healthweb.gr/2016/09/sumvoules-gia-tin-apofugi-twn-scholikwn-astheneiwn/?fbclid=IwAR0pxzOLGjfU8P9jcUmdcmb1Zgo2EHvmZusUJJ2Afvyr0krE6PPLzNfZnL0